Als God je hart breekt…

Door Ds. Jenno Sijtsma

Een van de ellendigste dingen die een mens kan meemaken is lijden. Het is onvoorstelbaar wat sommige mensen moeten meemaken en ik heb me vaak in mijn bijna veertigjarig pastoraat afgevraagd hoe sommige mensen de ene klap na de andere verwerkten. De vraag naar het ‘waarom` ervan heeft menigeen hoofdbrekens gekost en zelfs velen die in God geloofden hebben door allerlei vreselijke gebeurtenissen hun geloof vaarwel gezegd. Heel begrijpelijk, laten we wel wezen… 

De auteur van het boek ‘Als God je hart breekt`, dat ik van harte aanbeveel, is pastor en voorganger van de Church of the Open Door in Los Angelos. Het is een kerk met een rijke geschiedenis, waar onder meer dr. R. A. Torrey tientallen jaren geleden preekte voor niet eens honderd mensen en een kerk bouwde voor ruim vierduizend mensen. Hij was ervan overtuigd dat God het werken daar zou zegenen. Het is ook een kerk, waar de mensen doordrongen zijn van het feit dat God wil helpen in elke situatie en dat je Hem kunt vertrouwen op zijn Woord: “Ik zal jullie niet verlaten, Ik blijf bij jullie”.

Dat geloofde ook ds. Ed Underwood van harte. Hij leefde vanuit dat gegeven…totdat bij hem een dodelijke ziekte werd geconstateerd, T-celhuidlymfoon. Dat is niet alleen een afgrijselijke ziekte het is ook een pijnlijke beleving, omdat de huid van je lichaam los laat, sneller dan het lichaam nieuwe huidcellen kan aanmaken. Het is ook voor, hen die in liefde en trouw om de patiënt heen staan uiterst moeilijk, want je moet er maar tegen kunnen te zien hoe je geliefde onvoorstelbaar lijdt, het soms uitbrult van de pijn en je kunt niets doen. De misvormende uitwerking van meervoudig orgaanfalen – de falende lever vergiftigt het lichaam en de ogen van de patiënt zijn extreem geel – en het bloederige lichaam is ronduit afschuwelijk om aan te zien.

Pastor Underwood, die vele tientallen mensen in veel moeilijke situaties de jaren door had bijgestaan, met hen gebeden had en gewezen op Gods aanwezigheid, tedere zorg en liefde, verloor op één avond zijn geloof. Voor hem had geloof ineens geen enkele betekenis meer, hij draaide God de rug toe, het was voorbij… Maar mede door de volharding van zijn vrouw kwam hij weer terug op de weg van vertrouwen en geloof en het lezen van de geschiedenis van Martha, Maria en Lazarus (Johannes 11 : 1 – 44) gaf hem nieuwe kracht en moed, maar bovenal intens vertrouwen in God

In dit boek vertelt Underwood van die geschiedenis, waar door het sterven van Lazarus alles uitzichtloos was geworden en Jezus eigenlijk (!) niet meer hoefde te komen. Toen Hij kwam was het dus volgens de zusters van Lazarus te laat! Underwood laat in dit van binnenuit geschreven boek zien, wat het betekende dat Jezus geen haast maakte om naar Bethanië te gaan. Zijn boodschap is doordrongen van zijn eigen afschuwelijke ziekte – die er nog steeds is – en de dreiging dat het elke dag minder kan worden, zelfs met ‘fatale` afloop. Maar het boek vertelt ook van het geloof, dat durft te vragen, God durft te smeken en dat dan verhoord wordt. Het boek vertelt bovenal van de zekerheid die de auteur zelf heeft beleefd, dat dwars door alles heen datgene waar je doorheen moet iets te maken heeft met Gods heerlijkheid. Hoe moeilijk het voor het menselijk verstand ook maar te begrijpen is, het gaat om de verheerlijking van God. De uitspraak ‘het christelijk geloof draait om de relatie met Christus` beschrijft in die paar woorden de centrale dynamiek van het christelijk geloof. Het is de moeite waard in deze God, de Vader van Jezus Christus te geloven, in voor- en tegenspoed, ook als God je hart breekt.

Als God je hart breekt, dor Ed Underwood
Prijs € 14,95

Vers Christendom, onder redactie van dr. J. Hoek
Gij zult mijn getuigen zijn, zei Jezus tegen zijn leerlingen. Dat was geen vriendelijke vraag, maar een opdracht die niet voor tweeërlei uitleg vatbaar was. En toen de Heilige Geest werd uitgestort hebben de leerlingen die opdracht uitgevoerd, zijn ze werkelijk getuigen geweest, ook al kostte hen dat het leven. Die boodschap, die opdracht van Jezus gold de eeuwen door tot op de huidige dag en zal zo blijven. Ook de kerkvaders uit de eerste drie/vier eeuwen waren diep van die boodschap en die opdracht doordrongen. Zij hebben er gehoor en gevolg aan gegeven. In die moeilijke tijden, met heel veel verschillende opvattingen binnen de kerk hebben zij met onvoorstelbare moed en een Bijbelse visie standgehouden en heel veel mensen zijn door hun getuigenis in woord en geschrift gekomen tot het belijden van deze ene zekerheid: Jezus Christus is Heer, is onze persoonlijke Verlosser.

Het is verheugend dat er vandaag de dag een grote belangstelling voor hun geschriften bij velen leeft. Dat is misschien mede hieruit te verklaren dat de tijd van de eerste eeuwen kerkelijk gezien te vergelijken is met onze tijd, nu ook de kerk door ‘allerlei wind van leer` wordt aangevallen en het Evangelie van de gekruisigde en opgestane Heer binnen en buiten de kerk met voeten wordt getreden.

In het boek ‘Vers Christendom` wordt geput uit de rijke bronnen van de Vroege Kerk. Zeven (hoog) geleerde heren – waarom is er geen dame bij? – ‘bieden een boeket uit de hof van de vroege kerk` De bedoeling is dat de lezer gestimuleerd wordt om zelf die tuin regelmatig te bezoeken. Daartoe zijn bij elke bijdrage leessuggesties gegeven van overwegend Nederlandse uitgaven (daar had wel wat meer werk van gemaakt kunnen en mogen worden, gezien wat op dat terrein allemaal verschijnt. I(ets voor een tweede druk!!).

De eerste bijdrage is van prof. dr. A. van de Beek. Hij schrijft over de Brief aan Diognetus. De Brief beschrijft hoe de christen op aarde nergens een thuis heeft, vreemdeling is, maar wel een bestaan heeft bij God. En de mens kan een navolger van God worden. ‘Wie de last van de naaste op zich neemt, wie een minder bedeelde goed wil doen met dat waarin hij zelf beter af is, wie door wat hij zelf ontvangen heeft aan behoeftigen te schenken waarvoor hij als God ontvangen wordt – die is navolger van God… en dan zult u beginnen te spreken over de geheimenissen van God`, zo leert deze Brief.

Dr H. Bakker schrijft over Tertullianus, die leefde van omstreeks 160 tot 230 na Christus. Hij schreef een Brief aan de martelaren en Bakker noemt hem een soort van ‘charismatische reformator`. In deze Brief bemoedigt Tertullianus de martelaren, die in afwachting van hun vonnis in de boeien waren geslagen. Het lijkt erop dat hij vooral de bemoediging van de vrouwen voor ogen staat. Tertullianus schrijft :”ook al wordt het lichaam vastgehouden, ook al is het vlees opgesloten, voor de geest liggen alle dingen open…en waar uw hart is dar zal ook uw schat zijn’.
In zijn bijdrage brengt dr. A. Goudriaan Cyprianus voor het voetlicht. Cyprianus (circa 200 -258) is de eerste kerkvader van wie brieven, en wel 65, bewaard zijn gebleven. Hij was een man die ervan overtuigd was dat de duivel tweedracht zaaide in de kerk door allerlei theologische dwalingen te verspreiden. Daarom. Zo beweerde hij stellig, was er buiten de kerk geen heil te verwachten. De christenen moeten eensgezind zijn. En de eenheid der kerk ‘gelijkt op de zon met haar vele stralen, die toch één licht is, als een boom met vele takken…Ruk één straal van het zonnelichaam weg – de eenheid van het licht tart die verdeling – breek van de boom één tak af – eenmaal afgebroken zal zij niet meer kunnen uitspruiten`.

De andere essays behandelen werk van Athanasius, Ambrosius, Augustinus en Calvijn. Met Ambrosius zijn we in de vierde eeuw. Hij ageerde fel tegen Arius die onder meer Jezus niet als God zag. Zijn geschriften zijn doordrenkt van de poging de grootheid en heerlijkheid van Christus in het licht te stellen. Ambrosius (337-397) werd tegen zijn zin en wil bisschop van Milaan. Hij was zeer pastoraal, maar ook een sterke apologeet, die het bestond om keizers de waarheid te vertellen. Hij was het ook die Monnica, de moeder van Augustinus wegzond met het bekende woord:”Het is onmogelijk dat een zoon van zoveel tranen verloren zal gaan”. Uitvoerig is het opstel over Augustinus, niet het gemakkelijkste en tenslotte schrijft dr. Hoek zelf over Calvijn.

U begrijpt wel de aandacht die ik in deze bespreking aan het boek besteedt vergezelt gaat van een hartelijke aanbeveling dit rijke boek te lezen en te bestuderen. Er is zoveel dat we in onze eigen beleving in kerk en maatschappij herkennen, het is in veel opzichten een actueel werk.

Vers Christendom, onder redactie van dr. J. Hoek
Prijs € 14,95.

Rome en Reformatie, door dr. Gerard de Korte en dr. Willem Ouweneel
Tijdens het lezen van dit boek moest ik ineens denken aan een ontmoeting, meer dan twintig jaar geleden denk ik, met bisschop Bär op Schiphol. Hij was RK legerbisschop en ik was legerpredikant. We kenden elkaar en hij vroeg mij waar ik heenging, met de woorden:””Zeker naar Jeruzalem”, waarop ik repliceerde met:”En jij gaat zeker naar Rome”. Beide opmerkingen waren terecht. Maar waar het me hier om gaat is, ik vroeg hem naar het gezamenlijk avondmaal/eucharistie vieren tijdens oefeningen in het buitenland. Kon dat of niet. Hij antwoordde dat als ik het hem vroeg het niet kon, maar als hij en niet van wist…! Dat ben ik nooit vergeten en in dit boek, waarin de Rooms-katholieke bisschop De Korte en de protestantse Ouweneel komt deze thematiek ook aan de orde.

Ouweneel is evangelical en congregationalist (de plaatselijke gemeente is autonoom), De Korte vertegenwoordigt in zijn visie duidelijk de mening van de Roomse Kerk. Ze bespreken ieder na elkaar belangrijke zaken als daar zijn: het bidden tot gestorven heiligen (De Korte is van mening dat de kerk een gemeenschap vormt van levenden en doden en Ouweneel kan in de Heilige Schrift niet terugvinden dat er voor gestorvenen wordt gebeden, ook al heeft hij ‘de indruk dat onze geliefde ontslapenen ons gadeslaan’), de apostolische successie (De Korte merkt op dat binnen de oecumenische dialoog de eigen betekenis van de bisschop van Rome een beladen thema zal blijven), de opvatting over Schrift en traditie(De Korte laat de traditie en de leer van de kerk samen gaan, Ouweneel houdt het bij de Schrift alleen)de visie op de kerk (Voor De Korte is de kerk de Rooms Katholieke kerk, voor Ouweneel is dat elke Bijbelgetrouwe uitdrukking ervan, waar ook maar) de zondeloosheid van Maria en haarplaats als medeverlosseres en voorbidster (Voor Ouweneel ontbreekt hier elke Schriftuurlijke grond)en uiteraard de kwestie avondmaal en eucharistie en de presentstelling van Christus. De Korte vindt dat de eucharistie een maaltijd is van de kerkelijke eenheid en ‘het gezamenlijk vieren van Eucharistie en Avondmaal is nog niet mogelijk’. De vraag is natuurlijk wat het woord nog in zijn formulering betekent. De Korte is ook de mening toegedaan dat de sacramentaliteit het meest onderscheidende thema is.

Natuurlijk stellen de beide geleerde heren vast dat het van het grootste belang is te beklemtonen dat een groot aantal wezenlijke zaken hen bindt. Dan gaat het over God als Schepper, het geloof in de drie-ene-God, de betekenis van de Heilige Schrift voor het geloof, de betekenis van Christus als het hart van de Schrift, de betekenis van de verzoening, de navolging, levensheiliging, sociale gerechtigheid en het leven vanuit de hoop ‘ op een thuiskomen bij God en de voltooiing van het Koninkrijk van gerechtigheid en vrede’.

Als ik het allemaal nog eens overlees en er over nadenk merk ik toch dat ondanks allerlei wezenlijke zaken waar rooms katholieke en protestantse gelovigen hetzelfde (!) over denken, er van werkelijke toenadering wat de kernverschillen betreft er van geen wijken geweten wordt. Althans wat de officiële leer betreft. Wat de praktijk aangaat blijkt dat de zaken er veelal heel anders voor staan en dat in een tijd waarin het secularisme en de kerkverlating hoogtij viert er heel veel plaatsvindt dat de gelovigen van welke denominatie dan ook maar bindt.
Niettemin is het een goede zaak wat de beide geleerden in dit boek te berde hebben gebracht. Het zou geweldig zijn als het binnen de kerk en de leiding ervan besproken zou worden.

Rome en Reformatie, door dr. Gerard de Korte en dr. Willem Ouweneel
Prijs € 14,95

Teleurgesteld in God, door Philip Yancey
De auteur, redacteur van Christianity Today is bij veel christenen en dan niet alleen in Nederland zeer bekend vanwege zijn talrijke boeken op het gebied van wat ik hier maar noem ‘doorleefd geloven`. Dat wil zoveel zeggen als: ervaren, beleven dat God van mensen houdt en dat Hij van de mens een antwoord verlangt, zoals ook wij mensen in de liefde leven bij de gratie van de relatie. In dit nieuwe boek stelt hij de lezer een aantal vragen die mensen zelden of nooit hardop durven stellen, maar die bij veel mensen in allerlei situaties leven: is God oneerlijk, zwijgt God, verbergt God zich?

Yancey krijgt contact aan een student, Richard, die een boek had geschreven over Job. Hij vraagt Yancey of die het wil lezen en die stemt toe. Na het lezen van het boek kwam Richard in een depressie wat het geloof betreft en hij haatte God, omdat hij geen antwoord kreeg zoals hij van God verwachtte. Het boek met voorwoord van Yancey werd ondanks dat uitgegeven.

Dat bracht Yancey op het idee zelf met die vragen en het antwoord erop aan de gang te gaan. Want in de Bijbel komen we niet alleen dezelfde drie vragen tegen, maar ook antwoorden. Antwoorden die bovenal vertellen dat God zich vanaf het begin van de schepping met de mens bemoeit, dat Hij daarmee doorgaat, ondanks het feit dat de mens keer op keer eigen wegen gaat en zich niets lijkt aan te treffen van Gods liefde en geboden, Hem de rug toekeert en er van het antwoord op Gods liefde hoegenaamd niets meer te merken valt.

Yancey heeft het Oude Testament onbevooroordeeld gelezen en zijn verkregen inzichten spreken helder en duidelijke taal. Hij past die inzichten toe op teleurstellende en ellendige ervaringen, voornamelijk op het persoonlijke vlak en besluit zijn boek met beschouwingen over het boek Job. Hij maakt bovenal duidelijk dat als geloof voor God waardevol is – en God is liefde – het ook de beste manier voor mensen is om hun liefde voor God te uiten. Daar wringt de schoen.

Het antwoord op de vragen vindt Yancey in de verschijning, het werk en de persoon van Jezus. In Jezus kreeg God werkelijk een gestalte in deze wereld, ‘met alles wat daarbij hoort, een gezicht, een naam, een adres. Hij was een God die je kon aanraken, ruiken, horen en zien. Hij genas veel zieken, maar er waren er veel meer die niet beter werden. God blijkt soms ‘zuinig met het uitoefenen van zijn macht`, zegt Yancey. Hij citeert Dostojevsky, die Iwan Karamazov, die als Jezus verzocht wordt laat zeggen dat dat ‘het wonder van de terughoudendheid` is. Al de wonderen die Jezus deed hadden merkwaardig genoeg meestal geen duurzaam geloven tot gevolg. Maar Gods doel is ook niet om ‘alle sceptici met een flitsend wonder te overdonderen`. Dat heeft ook Job ondervonden, en wat Yancey daarover schrijft is bijzonder boeiend. Job moest leren, dat als hij zelfs de zichtbare dingen niet kon begrijpen, hij ook lang niet alles kon begrijpen van de onzichtbare wereld. Als wij maar steeds om zichtbare bewijzen van God blijven vragen, zouden we `onszelf wel eens kandidaat kunnen stellen voor een leven vol teleurstellingen’.

Yancey’’s boek geeft niet alle antwoorden, maar hij wijst wel op een weg van geloven die de moeite waard is om volhardend mee verder te gaan.

Teleurgesteld in God, door Philip Yancey
Prijs € 17,95

Broeder Yun: In VUUR en VLAM voor Jezus, redactie Paul Hattaway

Allereerst een bekentenis:

Voordat ik bovengenoemd boek las kreeg ik van iemand het boek J. Hudson Taylor, de man die God geloofde cadeau. Dat boek, in achtste druk inmiddels, vertelt het aangrijpende levensverhaal van Hudson Taylor, die als kind vertelde dat hij zendeling in China wilde worden. Hij was amper 21 jaar toen hij in 1953 in een zeer onrustig China, dat weinig ophad met Europeanen, aankwam en als medisch zendeling, verkleed als Chinees de binnenlanden introk. Hij was ervan overtuigd dat God hem riep en wilde heel zijn leven lang nooit om ook maar één penny vragen: God zou zorgen! Jaren werkte hij in de binnenlanden, leerde de taal en verschillende dialecten, maar niemand bekeerde zich tot geloof in Jezus Christus. Hij werd ziek, moest terug naar Engeland, richtte de China Island Mission op en keerde terug naar China. Ondanks enorm veel tegenslag, ziekte en zorg ging Taylor door. Er kwamen nieuwe zendelingen, tienduizenden Chinezen werden Christen en er kwam veel zegen. In 1903 overleed zijn vrouw en twee jaar later stierf Taylor. Zijn laatste woorden waren ‘Er is niets te klein en niets te groot voor God; alleen God is groot en we kunnen Hem in alles vertrouwen.`

Dat boek heeft diepe indruk op me gemaakt. Wat een geloofsvertrouwen, en wat is het beschamend voor ons die hier in het rijke Nederland God liefhebben… Wat is er een lauwheid in ons geloof en geloofsbeleven, wie heeft er nog stille tijd, leest zijn Bijbel nog…Maar, en dat zeg ik tegen mezelf: blijf maar vertrouwen dat God zijn werk van liefde en genade doorzet, ook nu, ook in Nederland.

Broeder Yun is een Chinees, en hij staat in heel China bekend (en ver daarbuiten) als ‘de Hemelse Man`. Vanwege zijn geloof is hij vaak in de gevangenis terecht gekomen. Hij is geboren in 1958. Zijn moeder kwam onder de prediking tot geloof, maar zijn vader, die een zeer opvliegend karakter had wilde er aanvankelijk niets van weten. Yun vertelt dat de Heer hem riep Hem te volgen toen hij 16 jaar was. Op een wonderlijke manier kreeg hij, als verhoring op zijn gebed, een Bijbel en hij las er veel in. Hij begon het evangelie te prediken en dat betekende dat hij keer op keer gevangen werd genomen. Hij vond steeds bemoediging in het zekere weten dat God zijn leven leidde en dat niets bij toeval gebeurde.

Hij was 39 jaar en zat in de gevangenis. Hij voelde zich somber, verslagen, van God en mensen verlaten. Hij was afschuwelijk gemarteld en kon niet meer op zijn benen staan, ze waren zwart en hij kon niet lopen. ‘Dit is het uur van je redding`, sprak God en toen Yun vroeg of hij naar de wc mocht werd dat toegestaan. Hij ging naar het toilet en liep rustig verder, door de deuren die anders gesloten waren en waar bewakers zouden moeten staan, maar er was niemand die hem tegenhield. Eenmaal buiten stopte een taxi en die bracht hem naar het adres van een christen. Daar eerst ontdekte hij dat hij kon lopen; waarschijnlijk was hij al genezen toen hij nog in de gevangenis in zijn cel zat.

In 2001 werd hij in Birma gevangen genomen en veroordeeld tot zeven jaar. Ook daar werd hij gemarteld en wreed geslagen, maar ondanks dat verloochende hij zijn Heer en Heiland niet. Hij was ervan overtuigd dat God hem op die plaats had gebracht en dat er heel veel mensen in de gevangenis het bevrijdende evangelie van Gods liefde zouden moeten horen. Na zeven maanden en zeven dagen kwam hij, plotseling, vrij, God dankend.

Dit boek van Yun, dat hij samen met Paul Hattaway schreef, geeft vanuit de Bijbel een veelheid van i aanwijzingen, richtlijnen en ervaringen die ieder mens die Christus wil volgen, ter harte moet nemen. Yun is het levende bewijs dat als iemand de Heer wil volgen de eerste stap is verantwoordelijkheid nemen voor je eigen zonden en mislukkingen. Nederigheid, berouw, opoffering, het zijn woorden die in zijn leven werkelijkheid zijn geworden vanuit een doorleefd geloof. ‘Weet je, we worden allemaal opgeroepen een wedloop te lopen voor Jezus, en berouw is in die wedloop het startpunt. Het is nutteloos te proberen de wedloop te lopen als je de startstreep nog niet hebt bereikt’. Zonder berouw heeft het geen zin om de wedloop te gaan`. Yun zegt:” Dat is het probleem met veel gelovigen vandaag de dag. Zij proberen de Heer te volgen, maar zij hebben nog nooit echt berouw gehad en ze hebben nooit echt hun leven overgegeven aan Jezus Christus. Het resultaat van dit wijdverbreide valse evangelie is te zien in kerken die vol zitten met halfslachtige christenen wier leven nog steeds draait om eigenbelang en wereldse principes.’

Yun, die de wereld rondreist en ook in Nederland is geweest, weet dat er veel lauwe christenen zijn, die in naam voor Jezus werken. Maar, zegt Yun, God is alleen maar geïnteresseerd in zijn werk, niet in ons werk. Yun was geschokt toen hij in de westerse kerken ontdekte dat er weinig geestelijke warmte was. Hij vertelde de mensen dat God helemaal niet geïnteresseerd was in onze plannen, maar alleen in Zijn plannen. ‘De Almachtige God is niet onze dienstknecht. Hij doet niet wat wij Hem opdragen. Veel christenen moeten afklimmen van de troon die zij voor zichzelf gebouwd hebben, op hun gezicht vallen voor God en doen wat de Meester hun opdraagt! – wat het ook is`.

Nog maar enkele tientallen jaren geleden waren er bijzonder weinig christenen in China. Zendelingen hadden het moeilijk, maar wat begon als een vonk groeide uit tot een vuurtje. ‘De Heilige Geest voedde de vlammen en de opwekking werd een machtig, alles verterend vuur.` Nu hebben veel meer dan honderd miljoen Chinezen hun leven aan Jezus gegeven en zijn overweldigd door zijn liefde en genade. Zij ‘konden niets anders dan dit goede nieuws aan zoveel mogelijk andere mensen doorgeven. Voor veel christenen in China was het vuur van God als een hemels vuur – en dat is het nog steeds. De Hemelse Vader wil nog steeds dat mensen klaarstaan en bereid zijn in deze laatste dagen zijn oogst van zielen binnen te halen`.

Yun ’s woorden komen recht uit zijn hart en willen het hart van de lezer raken. Heel zijn wek is een oproep tot bekering, ernst te maken met je geloof. Zoals hij aan het slot zegt: “Als je een volgeling van Jezus bent, wees dan niet bang. De Vredevorst woont in je hart en je hoeft nergens bang voor te zijn. Als God voor je is, kan niets en niemand tegen je zijn. Vraag God je te vullen met de Heilige Geest en je zult nooit meer dezelfde zijn!”.

De Hemelse Man
Prijs € 18,95

Broeder Yun: in VUUR en VLAM voor JEZUS
Prijs € 17,50